zaterdag 1 augustus 2026

Derde Lustrum Vrije School blog

 


Deze blog startte in 2008 en na vijftien jaar (3e lustrum) is het tijd voor een update. 

Van de kleine vijftig artikelen die hier staan springen er een aantal uit wat betreft populariteit 

en dat zijn in afnemende belangrijkheid: 


I  Succesvolle Vrije school leerlingen met 39 62 bezoekers.


II Ex Vrije School leerling Yoeri Albracht en andere prominente leerlingen met 3588 bezoekers


III. Novaliscollege beste Middelbare School met 1519 bezoekers.


IV Digitale Dementie met 1342 bezoekers 


V. In Memoriam jurist en vrije schoolleraar Mouringh Boeke met 1019 bezoekers.




Ex-vrijeschool leerling Yoeri Albrecht en andere prominente vrije school leerlingen .

foto:Yoeri Albrecht


Vrije Scholen hebben tegenwoordig de wind in de zeilen. Zo stonden 4 vrije middelbare scholen in de top tien van Nederland volgens het onderzoek van Jaap Dronkers (onderwijssocioloog aan de Universiteit van Maastricht).

Vrije scholen besteden extra aandacht aan een brede ontwikkeling van de persoonlijkheid en niet alleen op cognitief vlak. Sociale vaardigheden maar ook kunstzinnige kwaliteiten worden aangesproken en ontwikkeld via een breed scala aan activiteiten zoals zang/koor, toneeluitvoeringen , tekenen en handvaardigheidslessen, boetseren, smeden, koper slaan, manden vlechten en ontwerpen.

Geen wonder dat veel Vrije Schoolleerlingen veelal in de kunstzinnige sector terecht komen zoals Waldemar Torenstra , Halina Reijn en zangeres Maan. 


Ook Rutger Hauer, Carry Tefsen en Filemon Wesselink (tv) en Karel de Rooy (duo Mini & Maxi) of internationale actrices als Jennifer Aniston of Sandra Bullock zijn ooit op een vrije school of Waldorf Schule geweest .
Het is veel uitzonderlijker als ze in de politiek terechtkomen zoals Renske Leijten, Tweede Kamerlid en no. 2 van de SP- kandidatenlijst of in de topsport zoals Dorian van Rijsselberghe (Olympisch Goud) en Robin van Persie (voetbal). 

Robin van Persie begon en eindigde zijn actieve voetbalcarrière bij Feijenoord. Zijn afscheidswedstrijd was half mei 2019 als afsluiting van de Eredivisiecompetitie. Hij was zeer belangrijk voor het Nederlands elftal en topscoorder aller tijden met meer dan 50 doelpunten in meer dan 100 wedstrijden. Daarnaast maakte hij een indrukwekkende internationale carriere bij Arsenal en Manchester United. Ten tijde van Arsenal werd hij ook in zijn laatste jaar beste speler van Engeland. Die eer viel ook Bergkamp en ook recent (2019) Virgil van Dijk ook ten deel.   



Nog uitzonderlijker is het als vrije schoolleerlingen succesvolle ondernemers worden zoals Ruud Koornstra van Tendris die in Nederland voor doorbraken heeft gezorgd op het gebied van Ledverlichting.

In het rijtje bekende Nederlanders met een Vrije School achtergrond kunnen we nu toevoegen Yoeri Albrecht, 46 jaar en al sinds december 2010 directeur van Debatcentrum De Balie in Amsterdam en sinds april 2011 voorzitter van de Vereniging Veronica. In die laatste functie zet hij zich in voor kwaliteitsjournalistiek en een onafhankelijke persmedia


In een uitgebreid interview in de NRC van 21 mei j.l. vertelt hij uitgebreid hoe trots hij is over deze schoolachtergrond. Als jongste kind uit een antroposofisch gezin in Amsterdam-Zuid heeft hij van zijn 4e tot 18e jaar op de Geert Groote vrije school gezeten en daar zoals hij zelf zegt het “onafhankelijke denken” geleerd. Antroposofie speelde al generaties lang een rol in de familie Albrecht. 
De opa en oma van Yoeri hadden Rudolf Steiner persoonlijk nog gekend. De vader van Yoeri was advocaat maar vervulde ook vele maatschappelijke functies zoals voorzitter van de biologisch-dynamische (BD-) landbouw vereniging.

Albrecht zegt dat hij veel aan de vrije schoolopvoeding te danken heeft. Het “vrije” slaat op het ontwikkelen van vrije, zelfstandig denkende mensen, maar ook een school vrij van overheidsbemoeienis. De mens is zelfverantwoordelijk voor zijn leven en zijn (bewuste) keuzes.
Op vrije scholen wordt ook geleerd om je in te leven in andersdenkenden en respect te hebben voor afwijkende meningen en standpunten. Dat komt goed van pas bij zijn werk voor De Balie.
Na de middelbare school studeerde hij geschiedenis en internationaal recht aan de universiteit van Leiden. Daarna deed hij Europese studies aan de Engelse universiteit van Oxford en gaf daar ook les in geschiedenis en filosofie.
Later was hij ruim tien jaar politiek redacteur van Vrij Nederland en schreef hij voor de Volkskrant, de New York Times en Elsevier. In de tv- en radiowereld was hij ook regelmatig commentator en presentator.
Dat Albrecht nu pleitbezorger is van een vrij en onafhankelijk geestesleven (pers en media) past helemaal in de maatschappijvisie van Rudolf Steiner, grondlegger van de antroposofie en het vrijeschool onderwijs. Sociale of maatschappelijke driegeleding is gebaseerd op de drie idealen van de Franse Revolutie. Vrijheid in het geestesleven (onderwijs, wetenschap, kunst & cultuur). Gelijkheid in het Rechtsleven(overheid) en Broederschap/solidariteit in de Economie.

Debatcentrum: De Balie

Bij de opening van de Tentoonstelling (13 september 2013) over Rudolf Steiner in de Kunsthal (Rotterdam) heeft Yoeri Albrecht een lezing gehouden over het leven en de betekenis van pionier en hervormer Rudolf Steiner .

Vrije school in de publiciteit

Op 10-10-2007 werd onderstaand bericht verstuurd : 

 Geachte Heer Kranenborg (leraar Vrije School Amsterdam), 

 Met grote vreugde heb ik uw artikel getiteld "Ze doen maar wat" in het laatste nummer van de lerarenbrieven gelezen en ik ben blij dat iemand de handschoen oppakt en de reacties niet overlaat aan ouders of leerlingen (zoals te zien is bij de ingezonden brieven nav het artikel in het NRC)

Anderzijds is het daarom wel jammer dat geen leerkracht en ook geen Vereniging van Vrije Scholen het gedachtengoed openlijk verdedigd, maar eerder kiest voor de zijde van de inspectie
 Inderdaad gaat het om de drieledige mens die een ontwikkeling doormaakt. 
Dat moet ook in een NRC komen en misschien moet er dan een ingekorte versie van uw verhaal komen. In de laatste alinea doet U een oproep en terecht, want ook een vrije school moet een kwaliteitssysteem hebben en een leerlingvolgsysteem, maar dan een op eigen leest geschoeide vorm die ook acceptabel is voor de inspectie en wensen van ouders. 
Het zou de vereniging van Vrije scholen sieren als zij met het geld dat zij van scholen krijgen ook onderzoek (en publicaties) zouden laten uitvoeren juist op dit gebied. Hoeveel wetenschappelijke promotie onderzoeken zijn er uitgevoerd op Vrije Scholen? En wat heeft het opgeleverd? 

 Ik kan me er maar een herinneren en die ging over het feit dat meisjes op een vrije school gemiddeld later menstrueren. Er is veel meer mogelijk en juist op het vlak van meervoudige intelligenties (dus niet alleen IQ) waar de kunstzinnige vakken een belangrijke rol bij spelen.
 Of de resultaten van schooltoneel op de sociaal-emotionele (ziele-)gesteldheid, zoals inmiddels uit algemeen wetenschappelijk onderzoek is gebleken. 

Vrije scholen hebben ook een morele plicht (naar ouders en overheid) om ook verslag te doen van het ontwikkelingsproces maar dan in de meest brede zin (naar hoofd, hart en ledematen)

Pedagogische kindbesprekingen kunnen een schat aan informatie opleveren als de resultaten van alle vakken mee in ogenschouw worden genomen
Als wiskunde blijft hangen of achterblijft, hoe gaat het dan bij muziek of handwerken, waar ook een analytische, abstracte kant aan zit?? 

Remedial teaching kan ook verder ontwikkeld worden, dan alleen maar bijles in een bepaald vak. Wanneer helpt euritmie bij een kind ? Of boetseren danwel muziek - of schildertherapie

Dat moet dan wel geëevalueerd worden.

Succesvolle ex-Vrije Schoolleerlingen

Sport, politiek, cultuur & muziek 
Deze zomer hebben we kunnen genieten van de Olympische Spelen in London waar Nederland uiteindelijk 20 medailles wist te behalen waaronder vijf gouden plakken. De meest bijzondere was wel die van Windsurfer Dorian van Rijsselberghe.

Hij was niet alleen de vlaggendrager bij de openingsplechtigheid, maar haalde ook met grote overmacht de gouden medaille in de RS: X-klasse van het zeilen of beter gezegd surfen. De uiteindelijke winnaar is degene die over 12 races als beste uit de bus komt. Na 10 etappes had Dorian al zo’n voorsprong op de concurrenten dat hij in de laatste twee races alleen nog maar hoefde te starten. Een waarlijk grootse prestatie. Hij is in 1988 geboren in Den Burg op Texel en heeft zijn middelbare schooltijd doorgebracht op de Vrije School Bergen. Hij was de grote verrassing en voor het grote publiek een onbekende ondanks dat hij ook al in 2011 wereldkampioen werd in deze discipline. Zijn moeder was actief voor de antroposofische zorginstelling Maartenshuis en zijn vader op de Biologisch Dynamische boerderij Sint Donatus. Het is dan ook niet verrassend dat Dorian de voorkeur geeft aan gezond BD-voedsel. In 2016 lukte het Dorian alweer om een gouden plak binnen te halen op de Olympische Spelen van Rio in Brazilië. Al voor de laatste beslissende metal race was duidelijk dat Dorian niet meer kon verliezen, als hij maar aan de start verscheen. Inmiddels woont Dorian in Californië waar hij zijn geliefde sport nog vaker kan beoefenen.  

Politiek
Nu de Spelen voorbij zijn komen de Tweede Kamerverkiezingen van 12 september 2012 opeens weer volop in beeld. De wekelijkse peilingen van Maurice de Hond en andere bureau’s wijzen op een unieke overwinning voor de SP. Op dit moment zouden ze de grootste partij van Nederland worden met meer dan 35 zetels. Dat geeft hun mogelijk de kans om als eerste een poging te doen om een regering te vormen. Het liefst natuurlijk een linkse regering, al zal dat zonder PVV en VVD heel moeilijk worden. Een mogelijke regeringssamenwerking met de VVD is hoe onwaarschijnlijk ook geen unicum. Op gemeentelijk en provinciaal niveau is een dergelijke samenwerking al vaker gerealiseerd. Een bijzondere rol is momenteel weggelegd voor de nummer 2 op de SP-kandidatenlijst Renske Leijten

Zij heeft de moeilijke taak gehad om de portefeuille gezondheidszorg van haar voorganger Agnes Kant over te nemen en heeft dat heel goed gedaan. Ze heeft twee wetsvoorstellen (op initiatief van Agnes) door de Eerste Kamer geloodst die medewerkers in de thuiszorg meer financiële bescherming bieden. De NRC besteedde een uitgebreid artikel aan haar op 21 juli j.l. in de weekendbijlage. Daarin was te lezen dat Renske op haar 15e interesse kreeg voor de politiek op de Vrije Rudolf Steiner School in Haarlem. Op deze middelbare school heeft jarenlang de jurist Mouringh Boeke gewerkt. Hij was een belangrijk pleitbezorger van de maatschappelijke visie van de antroposofie, de sociale driegeleding. Zelf ben ik wel benieuwd of dat voor Renske mogelijk ook een inspiratiebron is geweest. Inmiddels heb ik haar ontmoet en gesproken. Nee, ze had geen les gehad van Mouringh Boeke. Het leverde wel een leuke foto op.


Renske is daarna Nederlands gaan studeren in Groningen maar heeft haar scriptie nooit afgemaakt omdat ze al voorzitter was van de jongerenafdeling Rood en persoonlijk medewerker van Jan Marijnissen. De verkiezingsuitslagen vielen in 2012 uiteindelijk voor de SP wat tegen. Nu in 2017 staat Renske, inmiddels moeder, opnieuw weer op nummer twee van de lijst en hopelijk is er nu een groter succes op 15 maart 2017. Renske heeft veel media aandacht gekregen met het SP-voorstel van een landelijk Zorgfonds in plaats van de ziektekostenverzekeraars. Ze heeft later ook een prominente rol gespeeld in een belastingschandaal  met  gastouders en kinderopvang.

De huidige leider van Groen Links Jesse Klaver, geboren op 1 mei 1986 in Roosendaal heeft ook de middelbare vrijeschool gevolgd op het Michael college in Prinsenbeek. Met zijn vrijeschoolgetuigschrift is hij rechtstreeks toegelaten tot de Avans hbo-opleiding Social Work in Den Bosch. Daarna heeft hij nog enige tijd politicologie gestudeerd op vervolgens via de jongerenpartij DWARS van Groen Links uiteindelijk ook in de Tweede Kamer terecht te komen en na enige jaren het partijleiderschap over te nemen.  In de peilingen van begin 2017 voorafgaand aan de Tweede Kamerverkiezingen wordt hij zelfs de grootste op links, groter dan de SP en PvdA. De uitslagen na 15 maart 2017 zullen aantonen of dat terecht is geweest.    

Cultuur
De in Amsterdam in 1975 geboren actrice en schrijfster Halina Reijn heeft haar jeugd doorgebracht in Groningen en heeft daar ook op de Vrije basisschool gezeten. Als schrijfster maakte ze haar debuut met de roman "Prinsesje Nooitgenoeg", dat vele vrijeschoolleerlingen zal doen terugdenken aan het prentenboekje "rupsje nooitgenoeg".
Als actrice heeft ze in veel Nederlandse en internationale toneelproducties gestaan en heeft ze ook de belangrijke Theo d' Or onderscheiding gekregen in 2013 en ook een Gouden Kalf speciale juryprijs in 2007. Een uitzonderlijke prestatie heeft ze geleverd met de solo-toneelvoorstelling "La voix humaine".  Daarnaast heeft ze ook meegedaan aan filmproducties zoals Zwartboek, de Eetclub en Valkyrie. Ze is zeer goed bevriend met actrice Carice van Houten. Verder heeft ze een wekelijkse column in meerdere kranten en tijdschriften waaronder het Eindhoven Dagblad.    

Muziek 
In 2016 hebben we weer een nieuw fenomeen gezien bij de uitreiking van The Voice. Daar won de voormalig vrijeschool leerling Maan de Steenwinkel, die op de Adriaan Roland Holstschool heeft gezeten in het Noord Hollandse Bergen.
 Met haar liedje "In a perfect world" wist ze deze uitverkiezing te winnen. Het liedje heeft ze samen gemaakt met wereldberoemde Nederlandse DJ Hardwell. Dat geeft het liedje een extra boost. Marco Borsato was haar mentor en coach.
Haar 19e verjaardag vierde ze bij DWDD:
           
Een andere bekende persoonlijkheid in Nederland is tv-presentator Floortje Dessing die in Heemstede is geboren en de middelbare vrije school heeft afgerond. Zij woont nu op een woonboot aan de rand van Amsterdam en heeft in 2016 de Televisiering gewonnen met haar tv-programma Floortje naar het einde van de Wereld. Zij is ook eerder uitgeroepen tot omroepvrouw van het jaar. Daarnaast heeft ze een kledinglijn en winkel opgezet en is ambassadeur van Fairtrade.

foto: Floortje Dessing (18160 nl.wikipedia.org)

Een zeer succesvolle olympiër is Nicolien Sauerbreij, geboren  op 31 juli 1979 in De Hoef , die later naar de vrije basisschool ging in Amstelveen en verder ging op de Geert Groote school (middelbare Vrije School) in Amsterdam en afsloot met een VWO-diploma. Zij won Olympisch Goud in 2010 op het onderdeel parallel reuzenslalom met haar snowboard.

foto: Nicolien Sauerbreij (1355744 nl.wikipedia.org)  


      Er zijn nog meer bekende ex- vrije school leerlingen, waaronder een van de beste voetballers en  acteurs https://vrijescholen.blogspot.com/2013/05/ex-vrije-school-leerling-yoeri-albrecht.html

 Ter gelegenheid van het honderdjarig bestaan van het Vrije School Onderwijs in 2019 drie korte documentaires gemaakt die heel indrukwekkend een beeld geven van de diversiteit van scholen over de wereld maar tegelijkertijd toch dezelfde uitgangspunten hebben.

Deel 1. (Nederlands ondertiteld)  https://youtu.be/rdObwR2Jrq8
                            Deel 2  (alleen Engels)  https://youtu.be/vDFmUwA3_jE

                                   Deel 3. (alleen Engels) https://youtu.be/2-mVPUzgWPY